زمان جاری : پنجشنبه 10 فروردین 1396 - 7:11 قبل از ظهر
نام کاربری : پسورد : یا عضویت | رمز عبور را فراموش کردم


سلام مهمان گرامي؛
مهمان گرامي، براي مشاهده تالار با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد


آیا میدانید؟ ایا میدانید :






تعداد بازدید 290
نویسنده پیام
kamal آفلاین



ارسال‌ها : 5
عضویت: 31 /5 /1395
کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها
از صدها قرن پیش، در روزگاران کهن و از دورانی که بشر به صورت انسان امروزی در صحنه حیات و زندگی خودنمایی داشت و برای بقای خود مبارزه می‌کرد به موازات تلاش برای تهیه غذا و پوشاک، به حفظ سلامت خود نیز می‌اندیشید بنابراین اندیشه و تفکر برای تأمین سلامتی و یافتن روشهایی برای سالم زیستن و رفع ناراحتی‌های بدنی یا ناخوشی‌ها که بعدها به علم طب معروف شد، مسلما در ردیف اولین جرقه‌های فکر انسان بوده و تلاش برای سالم زیستن و علم طب دارای ابعادی بسیار وسیع به درازای تاریخ خلقت انسان و پهنای هزاران تحقیق و تجسس و تجربه است.

چینی‌ها و ژاپنی‌ها معتقدند که اطلاعات طبی آنان بر پایه طب گیاهی از صدها قرن قبل وجود داشته و مدارک تاریخی در دسترس آنها نشان می‌دهد که از سه هزار سال قبل از میلاد مسیح باغها و مزارع بزرگی برای پرورش گیاهان طبی در آن کشورها احداث می‌شده است و عقیده دارند که کتاب معروف طبی در آن کشورها احداث می‌شده است و عقیده دارند که کتاب معروف طبی آنها به نام‌Pen Ts\\\'ao Kangmu که هم‌اکنون نیز از مدارک معتبر در چین و ژاپن می‌باشد در 2700 سال قبل از میلاد به وسیله امپراتور وقت تألیف شده است و بعدها در سال 1578 میلادی آن راLi Shih -Chen تحت عنوان‌Pen Ts\\\'ao یاMateria Medica تدوین و منتشر کرد.
درPen Ts ao بالغ بر 1892 داروی منشأ گیاهی و حیوانی و معدنی مورد بحث قرار گرفته و شامل 1892 نسخه برای معالجه بیماری‌ها است و تحقیقات اطبای سنتی چینی در مبحث نبض هنوز هم از منابع تحقیقی طب محسوب می‌شود. قابل ذکر است که اولین فارماکوپه به زبان انگلیسی در سال 1618 میلادی در لندن منتشر شده است.

طب گیاهی در سایر مناطق در هندوستان و سایر کشورهای خاور دور و یونان و مصر و ایران و کشورهای عربی و جزیرة العرب و سپس در اروپا و سایر مناطق دنیا بتدریج انتشار یافت. یونانی‌ها معتقدند که طب هند قدیمی‌تر از طب یونان است و از مشخصات طب هند این است که معالجه با گیاهان را با اوراد و سحر و جادو توأم کرده و عملی می‌کرده‌اند و ضمن تجویز
داروهای گیاهی، اوراد و اذکار نیز برای

معارف گیاهی، مقدمه‌ج‌1، ص: 10

معالجه بیماران به کار می‌برده‌اند.

در یونان اولین آثار طبی به صورت تجربیات و تحقیقات خالی از سحر و اوراد از زمان فیثاغورث دانشمند و فیلسوف معروف یونانی شروع شد و بطلمیوس اولین مدرسه پزشکی را در اسکندریه تأسیس کرد و پس از آن بقراط فیلسوف معروف یونانی در زمانی فعالیتهای خود را شروع کرد که طب یونان در بالاترین سطح آن زمان بود. بقراط از اولین کسانی بود که به خلاصه کردن کتب علمی آن روز پرداخت و طب را از شعبده و اعتقاد به تأثیر ارواح و سحر جدا کرد و به این ترتیب اولین کتب علمی طب خالی از اوهام و تخیلات را بر پایه تجربیات و واقعیات عینی تدوین نمود و در دسترس بشر قرار داد.

بقراط در دوران 377- 460 قبل از میلاد مسیح می‌زیسته و به پدر علم طب یا به اصطلاح شیخ الاطبا معروف و مؤلف اولین کتاب مقررات و اخلاق پزشکی است که در آن به شاگردان و پیروانش انجام قسم مخصوص پزشکان‌Hippocratic oath را توصیه کرده و در نوشته‌هایش از خواص گیاهان طبی از جمله زعفران، دارچین، اویشن، گشنیز، نعناع، مرزنجوش به عنوان داروهای مؤثر برای معالجه بیماری‌ها یاد کرده است. بقراط اولین کسی بود که روشهای منطقی و علمی استفاده از گیاهان را برای معالجه بیماری‌ها ذکر کرد. او بر اهمیت توجه به اینکه از چه قسمتهائی از گیاه:

گل، دانه، ریشه، پوست، برگ یا تمام گیاه باید استفاده شود، در چه فصل برداشت شود، چطور جمع‌آوری و به چه نحو در آفتاب یا سایه خشک گردد و تازه یا خشک مصرف شود و نکاتی از این قبیل تأکید کرده است.

پس از بقراط، جالینوس در صحنه علم طب ظاهر شد و دوران طب جالینوسی آغاز گردید.

فیلسوف و دانشمند دیگر یونانی‌Theophrastus است که 287- 327 قبل از میلاد می‌زیسته و به پدر علم گیاه‌شناسی معروف است. وی از شاگردان ارسطو و طبق آنچه که در تاریخ آمده است (تئوقر است) در جریان حمله اسکندر به قاره هند با او بوده و به بررسی گیاهان هند پرداخته و در دو کتاب به نامهای‌on odors وAn inquiry into plants نتایج مطالعات خود را در این سفر که خلاصه‌ای از دانش آن دوران در مورد گیاه‌شناسی است درج کرده است.

دانشمند معروف یونانی دیگری به نام‌Dioscorides که در قرن اول بعد از میلاد می‌زیسته از سرآمد گیاه‌شناسان و پزشکان عصر خود بود و کتابی تحت عنوان‌De Materia Madica نوشت که در تمام دوران 15 قرن اولیه پس از میلاد مسیح در

معارف گیاهی، مقدمه‌ج‌1، ص: 11

شرق و غرب دنیا مورد توجه محافل دانش و علم قرار داشت. دست‌نویس اولیه این کتاب غیر مصور بود ولی ترجمه نفیسی از آن شامل تصاویر بسیار زیبایی از گیاهان طبی و همچنین حیوانات تحت عنوان‌Vienna Dioscorides در سال 512 پس از میلاد مسیح در اطریش تهیه و به شاهزاده انیسیا جولیانا[1] اهدا گردید که در حال حاضر در کتابخانه ملی اطریش در وین نگهداری می‌شود.

در ایران: در دوران هخامنشی طب گیاهی در ایران گسترش چشمگیری داشته و اضافه بر تجربیاتی که در کشور وجود داشته از دست‌یافته‌های یونانی نیز استفاده می‌شده است و حتی در آن دوران انواع طبیبها نامهای خاصی داشتند از جمله پزشک برای طب عمومی و کارد پزشک برای جراح.

در دوره ساسانیان طب سنتی در ایران گسترش فراوان یافت و مدرسه معروف طبی جندی شاپور تأسیس شد و از اقدامات معروف آن دوران تشکیل کنگره پزشکی است و از حکمای معروفی که در آن کنگره شرکت کردند جبرئیل، طبیب معروف جندی شاپور و برزویه طبیب، حکیم معروف که کتب حکمای هندی را ترجمه کرده، بودند.

پس از انقراض سلسله ساسانیان در دوران خلفای عباسی مرکز طبی جندی شاپور به بغداد انتقال یافت و جنبشی برای ترجمه آثار طب یونان به زبان عربی شروع شد و شخصی به نام حنین بن اسحق عبادی به ریاست دار الترجمه که معروف است 90 نفر مترجم داشته، برگزیده شد.

از اولین پزشکان معروف ایرانی محمد زکریای رازی است که در 925- 850 میلادی می‌زیسته و در فاصله سالهای 320- 314 هجری قمری وفات یافته است.

زکریای رازی مؤلف دایرة المعارف پزشکی است و قریب بیش از صد جلد کتاب و رساله نظیر حاوی، منصوری، طب الملوکی و رساله آبله و سرخک و نظایر آن نوشته است و به ریاست مرکز طبی بغداد نیز برگزیده شد.
ضمن اینکه از شاگردان مکتب بقراط و جالینوس بوده ولی به مثابه یک محقق دانشمند، تقلید صرف در علم را جایز ندانسته و در کتابی تحت عنوان شکوک بر جالینوس انتقاداتی بر نظریات جالینوس کرده که از نظر طبی معروف است. کتاب حاوی کبیر رازی به نام‌Continens به زبان لاتین ترجمه شده است. مشهور است که رازی در آخر عمر کور شد. پس از فوت رازی تا مدتی کتاب طب معروفی منتشر نگردید تا دوران شیخ الرئیس ابو علی سینا یعنی قرن پنجم هجری قمری که کتابهای متعددی به زبان

معارف گیاهی، مقدمه‌ج‌1، ص: 12

عربی و فارسی نوشته است از جمله کتابهای قانون، قولنج و رساله نبض که رساله نبض به زبان فارسی است.

شیخ الرئیس ابو علی سینا که در فاصله 417- 360 هجری شمسی می‌زیسته است، دانشمند معروف ایرانی است که در دوران حیات خود مهار دانش و تحقیقات آن زمان را در دست باکفایت خود داشته است و کتاب معروف قانون او قرنها در محافل علمی دنیا مطرح و مطمح نظر بوده و در دانشگاهها تدریس می‌شده است و در زمان لویی یازدهم انجمن طبی پاریس کتابهای محمد زکریای رازی و ابو علی سینا، دو دانشمند ایرانی را به لاتین ترجمه نموده و در دانشگاه پاریس تدریس می‌کرده است.
از قدیم‌ترین کتاب طبی فارسی کتاب معروف الابنیه عن الحقایق الادویه تألیف ابو منصور موفق بن علی الهروی است که نسخه‌ای از آن در کتابخانه شهر اکسفورد دولتی وین موجود است. به روایت محققان یکی دیگر از قدیم‌ترین کتاب طب به زبان فارسی کتاب هدایة المتعلین است که نسخه‌ای از آن در کتابخانه شهر اکسفورد انگلستان موجود است. سبک نوشتن این کتاب مشابه کتب فارسی قرن چهارم هجری است و مؤلف آن از شاگردان شاگرد محمد زکریای رازی بوده است.

پس از آن کتب متعدد دیگری در طب سنتی در ایران منتشر و به فارسی نوشته شده و یا به فارسی و ترکی ترجمه شده است که معروف‌ترین آنها به‌طور خلاصه عبارت‌اند از:
نور العیون در کحالی، تألیف ابو روح محمد بن منصور بن ابی عبد اللّه گرگانی که در سال 480 هجری تألیف شده است.

ذخیره خوارزمشاهی، تألیف سید اسماعیل جرجانی، در سال 504 هجری قمری که در ده کتاب در مباحث مختلف نوشته شده است.

کلیات و سموم و تریاق، تألیف ابن مرشد قرطبی.

جامع المفردات الادویه یا مفردات ابن بیطار، تألیف ضیا الدین عبد اللّه ابن احمد مالقی اندلسی معروف به ابن بیطار است که در سال 646 هجری قمری وفات یافته است از اهل مالاگای اسپانیاست. این کتاب که از کتب معتبر طب سنتی است توسط جمال الدین ابو الفضل محمد بن مکرم الانصاری مختصر و به ترکی ترجمه شده است.

مترجم در 711 هجری قمری فوت کرده است.

کتاب دیگری که مختصری از کتاب ابن بیطار است، کتاب ما لا یسع الطبیب جهله یا ما لا یسمع الطبیب جهله، تألیف یوسف بن اسماعیل خوئی شافعی معروف به ابن الکبیر است که به جامع بغدادی نیز مشهور می‌باشد، تاریخ تألیف کتاب 711
معارف گیاهی، مقدمه‌ج‌1، ص: 13
هجری قمری است.

اختیارات بدیعی فی الادویه المفرده و المرکبه، تألیف علی بن حسین الانصاری در سال 770 هجری قمری تألیف شده است.

تحفه حکیم مومن، تألیف محمد مومن بن میرزا محمد زمان تنکابنی است که طبیب مخصوص شاه سلیمان صفوی بوده است.

تذکره اولی الالباب یا تذکره انطاکی، تألیف شیخ داود بن عمر انطاکی که در سال 1008- 1005 هجری قمری در مکه فوت کرده است.

دوره کتاب قرابادین کبیر، تألیف سید محمد حسین بن سید محمد هادی عقیلی علوی خراسانی شیرازی است. این کتاب شامل «مخزن الادویه» و «مجمع الجوامع» و «ذخایر التراکیب» است که در سالهای 85- 1183 هجری قمری تألیف شده و بارها چاپ آن تجدید شده است.

از کتابهای معروف که از مآخذ معتبر گیاهان دارویی است کتاب فرهنگ الصیدنه، تألیف ابو ریحان بیرونی است که به عربی نوشته شده و اخیرا به فارسی برگردان و منتشر شده است و از نظر اعتماد به مفاهیم بهتر است از متن اصلی کتاب نیز استفاده شود. از مآخذ مورد استفاده الصیدنه، مفردات ابن بیطار است که شرح آن فوقا آمده است کتاب ابن بیطار که به عربی نوشته شده در سالهای 83- 1877 میلادی به وسیله پزشک فرانسوی به نام‌Lucien Leclere در سه جلد به فرانسه ترجمه شده و در دانشگاههای فرانسه تدریس می‌شده است.

کتاب دیگر معروف که از نظر مآخذ اسامی گیاهان بسیار جالب است، کتاب شرح اسماء العقار است که تألیف ابی عمران موسی بن میمون قرطبی است. در این کتاب 405 گیاه و دارو به اختصار شرح داده شده و اسامی عربی و فارسی و سریانی آنها مورد بحث قرار گرفته است. دانشمندی به نام‌Max Meyerhoff متن عربی این کتاب را به فرانسه ترجمه و منتشر کرده است.

در روزگاران کهن گیاهان نه تنها برای معالجه بیماری‌ها به کار گرفته می‌شده بلکه عنصر اصلی تهیه مواد مختلفه گیاهی برای مومیایی و حفظ اجساد و جلوگیری از فساد آنها و همچنین ترکیباتی برای زیبایی و به اصطلاح آرایش و بزک زنان و تهیه روغنهای طبی و عطرها و تریاق و ضد سم و نظایر آن بوده است و مصارف غذایی و آشپزخانه‌ای گیاهان به عنوان ادویه خیلی محدود بوده است. تا آنجا که تاریخ می‌گوید تنها از اوایل قرن اول پس از میلاد مسیح رومی‌ها از گیاهان ادویه‌ای در آشپزخانه به عنوان گرد ضدعفونی‌کننده و معطر و غالبا نیز برای پوشاندن بوهای

معارف گیاهی، مقدمه‌ج‌1، ص: 14

نامطبوع مواد طباخی و بعضی از غذاها استفاده می‌کرده‌اند و بعدها با توسعه یافتن روابط تجاری و فرهنگی بین کشورهای بزرگ مانند ایران و چین و هند و یونان و انتقال و تبادل اطلاعات بین مردم کشورها و کشف مناطق و قاره‌های جدید مانند افریقا و امریکا بتدریج آشنایی با گیاهان ادویه‌ای و مصارف آنها گسترش یافته و در اغلب کشورها به منزله موادی که اختصاص به مناطق گرمسیر دنیا دارد مورد توجه قرار گرفته و مصرف می‌شده و یکی از اقلام مهم تجارت بین المللی بوده است.

موطن گیاهان ادویه‌ای و اغلب گیاهان طبی غالبا مناطق گرمسیر مشرق‌زمین و مناطق استوایی واقع بین 25 درجه عرض شمالی و 10 درجه عرض جنوبی استوا بوده است. مثلا مناطق قاره آسیا منشأ تولید فلفل، دارچین، میخک، زنجبیل، هل، زردچوبه و نظایر آن و مناطق گرمسیر کشورهای امریکایی منشأ انواع فلفل سبز و قرمز و وانیل هستند درحالی‌که مناطق مدیترانه‌ای و معتدل شمال افریقا و آسیا موطن اغلب گیاهان برگی طبی و سبزیجات معطر و آشپزخانه‌ای مانند گشنیز، برگ بو، زیره، رازیانه، شنبلیله، خردل، اکلیل کوهی، زعفران و مریم‌گلی و مرزه و نظایر آن است و از مناطق سردسیر آسیا و شمال اروپا جز معدودی گیاهان مانند زیره سیاه و ترب اقلام متعددی به بازار گیاهان دارویی و ادویه‌ای دنیا عرضه نمی‌شود.

قدیمی‌ترین اطلاعات ثبت شده در مورد گیاهان در ارتباط با مصرف آنها در عصر ساختمان اهرام مصر یعنی در حدود 2100- 2600 قبل از میلاد مسیح است.

(حدود 4 هزار سال قبل) طبق اسناد به دست آمده از پیاز و سیر به مثابه قاتق خوراک هزاران کارگر در ساختمانهای اهرام استفاده می‌شده و از گیاهان طبی نیز برای درمان بیماری‌های آنها مصرف می‌شده است. بعدها در جریان مومیایی کردن اجساد فراعنه دارچین و سایر انواع گیاهان از چین و جنوب شرقی آسیا به مصر وارد می‌شد تا طبق معتقدات آنها برای آرام نگهداشتن خدای مرگ و محافظت اجساد مردگان بااهمیت و جلوگیری از فساد آنها در طول قرنها که به صورت مومیایی نگهداری می‌شوند، به کار رود. به این ترتیب که پس از خالی کردن قسمت داخلی بدن و شکم و تمیز نمودن آن از گیاهان معطر مانند زیره و بادیان و مرزنجوش و دارچین و نظایر آن استفاده می‌شده است. تاریخ عطرسازی و آغاز آن زیاد روشن نیست ولی چنانچه از نام لاتین آن استنباط می‌شود کلمه‌Perfume از دو قسمت‌Per به معنای کلی و سرتاسری وfumum به معنای دود تشکیل شده و به نظر می‌رسد در بادی امر از سوزاندن صمغ‌های معطره و چوبهای رزیندار گیاهان که بصورت دود معطری پخش

معارف گیاهی، مقدمه‌ج‌1، ص:
15
می‌شده آغاز شده است، یعنی دود دادن با گیاهان معطره و معتقد بودند که بوهای بد با شیطان و اهریمن ارتباط دارد و برای ارتباط باصفا و خلوص و خوبی باید از رایحه‌های خوب و دلنشین استفاده برد. بنابراین از این زمان است که تقاضا برای خرید صمغهای معطره و گیاهان و چوبهای درختان رزیندار برای استفاده در مومیایی و عطرسازی و ساختن داروها و روغنهای طبی و دودزایی برای دفع حشرات گسترش یافت.

در مورد بخور که تا حد زیادی در اعصار کهن مرسوم بوده است، تحقیقات دانشمندان عصر جدید نشان می‌دهد که در جریان سوزاندن گیاهان بخورزا مواد ضدعفونی‌کننده نظیر فنل و اسید کریولیک تولید می‌شده که معرف روش صحیح مردم اعصار کهن است.

تحقیقات مصرشناس معروف دنیا آقای‌Georg Ebers دانشمند آلمانی اطلاعات و اسناد ذی‌قیمتی را در مورد گیاهان طبی و ادویه‌ای که در روزگاران کهن یعنی در دوران 1550 قبل از میلاد مصرف می‌شده در دسترس قرار می‌دهد. این مطالعات که در سال 1874 میلادی تحت عنوان گزارش‌Eebrs منتشر شده است، در کاغذی به طول حدود 23 متر درج شده و شامل اطلاعات وسیعی در مورد روشهای جراحی طب داخلی است و از تعدادی در حدود 800 دارو نامبرده است.

در بین این 800 نوع دارو از تعداد زیادی گیاهان طبی که در آن زمان برای معالجه بیماری‌ها به کار می‌رفته سخن رفته است، مانند بادیان، زیره، دارچین، گشنیز، رازیانه، هل، پیاز، سیر، اویشن، خردل، کنجد، شنبلیله، زعفران، خشخاش و .... این اسناد نشان می‌دهد که مصری‌ها در آن زمان از گیاهان فوق برای معالجه بیماری‌ها و ساختن روغنهای زیبایی برای زنان و عطرسازی، ادویه غذایی، دودزایی و سرانجام برای مومیایی کردن اجساد استفاده می‌کرده‌اند. یکی از موادی که در آن روزگاران به منزله صمغ معطر برای بخورهای خوش‌بو مصرف آن بسیار مرسوم بوده است‌Myrrh یا مرکه به مرمکی معروف است، می‌باشد. مر صمغی است قهوه‌ای‌رنگ مایل به قرمز یا زرد دارای بوی خوش و طعمی تند و تلخ که هنوز هم در عصر حاضر در کلیساهای کاتولیک به عنوان ماده بخور تا حدودی مصرف می‌شود و محلول آن نیز به مثابه محلول شست‌وشوی دهان به کار می‌رود و ضد تشنج است (شرح خواص آن در یکی از جلدهای این کتاب آمده است) این ماده صمغی به صورت شیره غلیظ شده یا به اصطلاح انگوم درختچه‌ای به نام علمی‌Commiphora myrrha گرفته می‌شد.

قلمرو رویش این درختچه تیغ‌دار حبشه و جنوب عربستان و صحاری شرقی افریقا در

معارف گیاهی، مقدمه‌ج‌1، ص:
16
انتهای جنوبی دریای سرخ مقابل بندر عدن و از آنجا به طرف جنوب تا سواحل سومالی ادامه دارد.

از حوالی 600 سال قبل از میلاد مصرف پیاز و سیر و موسیر و پیازچه با غذا در ایران مرسوم گردیده است. اسناد تاریخی نشان می‌دهند که در اوایل دوران امپراتوری کوروش (529- 559 قبل از میلاد) خرید و فروشهای عمده در حد 400000 دسته یا خوشه سیر در ایران انجام گرفته است. پس از فتح مصر ایرانی‌ها با پیاز و سیر آشنا شدند و همچنین طرز روغن‌گیری از گل سرخ و لاله و گشنیز و زعفران را آموختند. در آن تاریخ روغن کنجد برای مردم طبقه متوسط خیلی گران بود زیرا مثلا قیمت یک کیلو روغن کنجد با دستمزد دو روز یک کارگر ساده برابری می‌کرد و فقط طبقات غنی از روغن کنجد به عنوان ماده غذایی و در مواردی به منزله روغنهای مالیدنی طبی استفاده می‌کردند و چون اکثر مناطق ایران برای کاشت و رویش درخت زیتون به علت هوای خشک بری مناسب نبوده، روغن کنجد به عنوان تنها جانشین روغن حیوانی در پختن غذاها مصرف داشته است.

حفاری‌های باستان‌شناسی در دره سندIndus Valley نشان می‌دهد که تعدادی از گیاهان نظیر فلفل، دارچین، زردچوبه و هل از چند هزار سال قبل در قاره هند شناخته شده و به کار می‌رفته است. از شخصی به نام‌Susruta طبیب و جراح معروف هندی که در حدود 4 قرن قبل از میلاد می‌زیسته نقل می‌شده که طبق دستور او همیشه بستر بیمارانی که تحت عمل جراحی قرار می‌داد و همچنین اطاق جراحی قبلا با سوزاندن گیاهانی مانند خردل سفید و مقل و سایر گیاهان مشابه دود داده می‌شده و پس از عمل جراحی نیز طبق توصیه او برای ضد عفونی کردن زخم از ضمادی که با روغن کنجد درست می‌شد، استفاده می‌شده است.

در کتاب سو سروتای هند به نام‌Mushkakadigana یا گیاهان طبی، از هل، زنجبیل، فلفل سیاه، زیره، تخم خردل به عنوان گیاهان طبی برای رفع چاقی و معالجه بیماری‌های اختلال در وضع ادرار و یرقان و بواسیر نامبرده شده است و چون هل و زردچوبه که از گیاهان بومی هند است در سالهای قرن هشتم قبل از میلاد در باغهای معروف‌Babylon یا بابل کهن کاشته می‌شده، بنابراین احتمال زیاد می‌رود که تخم این گیاهان و تکنولوژی کاشت آنها در روزگاران کهن از هند به بابل برده شده باشد.

بعدها پس از حمله اسکندر به شرق که امپراتوری ایران و مصر آن زمان را نیز در بر می‌گرفت و توسعه سرزمینهای اشغالی اسکندر در سه قرن قبل از میلاد مسیح تا ترکستان و افغانستان و پاکستان یعنی شمال‌غربی هندوستان و دره سند، بازار مبادلات

معارف گیاهی، مقدمه‌ج‌1، ص:
17
گیاهان طبی و ادویه‌ای وسعت و رونق تازه‌ای به خود گرفت. اسکندر پس از فتح مصر به بنای بندر اسکندریه پرداخت و این بندر مهمترین مرکز مبادلات بازرگانی بین کشورهای منطقه مدیترانه و اقیانوس هند و ارتباط بین سه قاره شد.

در اوایل قرن نهم پس از میلاد که قند در ایران تولید شد و به عنوان ماده غذایی به بازار آمد (از نیشکر) در درجه اول مورد استقبال وسیع دانشمندان پزشکی آن زمان برای تهیه شربتهای دارویی گیاهان قرار گرفت و با شیرین شدن طعم داروهای گیاهی که تا آن تاریخ طعم نامطبوع از موانع بزرگ استقبال از داروهای گیاهی بود تحولی عظیم در گسترش مصرف گیاهان طبی ایجاد شد. از همان تاریخ تقطیر و گرفتن عصاره گیاهان و تولید گلاب در ایران بخصوص در فارس و پس از آن کاشان و سایر مناطق رونق یافت و این تکنولوژی بتدریج به سایر مناطق دنیا برده شد. اندیشه استفاده از گیاهان طبی از روزگاران کهن از مشرق‌زمین یعنی چین و هند و ایران و عربستان و ترکستان و از یونان و روم آغاز شده و دانش شناخت و کاربرد آنها در سرتاسر دنیا به صورت دست‌نوشته‌های دانشمندان شرق مورد استفاده محافل علمی پزشکان جهان بود. پس از قرون وسطا و آغاز دوره رنسانس این علم در اروپا به سرعت مورد توجه قرار گرفت و با کشف قاره‌های جدید مانند امریکا به آن سرزمین نیز رخنه کرد.

گیاهان پزشکی آن مناطق نیز به جرگه گیاهان دیگر مناطق دنیا وارد شد. ولی همواره تولید اصلی از مشرق‌زمین بود. با پیشرفت تکنولوژی تولید و مصرف داروهای ترکیبی و شیمیایی در پزشکی طب سنتی و گیاه درمانی کم‌کم نقش خود را از دست داد ولی از اواسط قرن حاضر با توجه به اینکه داروهای با ترکیبات پیچیده شیمیایی به علت عکس العملها و آثار جانبی نامناسبی که در فیزیولوژی بدن انسان می‌گذارد و جز در موارد خاص که جانشین مؤثری ندارد، مورد انتقاد قرار گرفته و بتدریج از نظرها افتاده است، خوشبختانه مجددا درمان با گیاهان کم‌کم نقش خود را در بین جوامع پیشرفته دنیا بازمی‌یابد.

یکشنبه 31 مرداد 1395 - 20:37
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
kamal آفلاین




ارسال‌ها : 5
عضویت: 31 /5 /1395

پاسخ : 1 RE کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها
اسفناج در کتب طب سنتی با نامهای «اسفاناخ»، «اسپناج»، «اسفاناج» نامبرده شده و به فارسی اسفناج گفته می‌شود. به زبان فرانسوی آن راEpinard و به انگلیسی‌Spinach گویند. گیاهی است از خانواده غازپایان‌Chenopodiaceae جنس‌Spinacia دارای گونه‌های مختلفی است و نام علمی گونه خوراکی آن‌Spinacia Oleracea L . می‌باشد.مشخصات گیاهی است یکساله و دوساله که به احتمال قوی بومی ایران است و در روزگاران کهن در اوایل قرن پانزدهم میلادی به اروپا راه یافته است. کوتاه است و پربرگ، برگهای آن کمی گوشتی و پهن و نرم به رنگ سبز تیره، مجتمع نزدیک به زمین که به مصرف خوراک می‌رسد و ضمنا مصارف دارویی دارد. در مناطق معتدله می‌روید در سرمای زمستان خوب مقاومت می‌کند و به‌طور کلی دو نوع است نوع بهاره و نوع پاییزه.

نوع بهاره آن دارای بذر خاردار گوشه‌دار تیز و به اسفناج انگلیسی معروف است و در اوایل بهار کاشته می‌شود و نوع دیگر که به هلندی معروف است دارای بذر گرد کروی است و خاک بسیار غنی می‌خواهد و در پاییز کاشته می‌شود. اسفناج چون مواد زیادی از خاک می‌گیرد لذا خاک مزرعه باید بسیار غنی و پرقوت باشد و باید کود
معارف گیاهی، ج‌1، ص: 4

بوته اسفناج

کافی داده شود. گیاه اسفناج در مقابل خشکی و حرارت زیاد محیط عاجز است و نامتحمل لذا معمول است که بیشتر اسفناج را در پاییز می‌کارند یعنی از تخم اسفناج پاییزه استفاده می‌شود، زیرا در این صورت کمی رطوبت خاک دیگر مسئله‌ای نیست بلکه باید خاک مزرعه زهکش‌دار باشد که رطوبت زیاد زمستان لطمه‌ای به گیاه نزند و اگر در مواردی از اسفناج تابستانه استفاده می‌شود باید بذر را در زمین سایه‌دار تازه و مرطوب کاشت و خیلی سنگین مرتبا آبیاری کرد که خشکی به گیاه لطمه نزند.

در ایران اسفناج بهاره را از اسفند تا خرداد می‌توان کاشت و بی‌درنگ هر 30- 15 روز کشت را در قطعات مختلفه انجام داد تا مرتبا برگ تازه اسفناج برای برداشت در مزرعه آماده باشد. اسفناج پاییزه را معمولا در ماههای مرداد تا آبان و اغلب پس از برداشت گندم می‌کارند و برگ دادن آن از اوائل آذر شروع می‌شود و تا فروردین ادامه خواهد داشت.
معارف گیاهی، ج‌1، ص: 5
ترکیبات شیمیایی از نظر ترکیبات شیمیایی در برگ اسفناج مقدار قابل ملاحظه‌ای ویتامین‌PP [2] یا نیکوتین آمید[3] وجود دارد (ویتامین‌PP که نیاسین 4] نیز گفته می‌شود از گروه ویتامینهای‌B است).
بنابراین داروی شفابخش برای بیماری پلاگر است، یعنی آنتی‌پلاگروز[5] خوبی است. پلاگرا بیماری است که در اثر فقر یا کمی اسید نیکوتی‌نیک 6] یا نیاسین در بدن انسان عارض می‌شود و به صورت ضعف، تشنج، اختلال گوارش و ایجاد لکه‌های قرمزی روی پوست بدن ظاهر می‌گردد. به علاوه در اسفناج ید[7] و لسیتین 8] و کلروفیل 9] و کاروتن 10] وجود دارد. در برگهای اسفناج در حدود 009/ 0 میلی‌گرم در هریک صد گرم برگ ارسنیک وجود دارد. و همچنین 31/ 0 درصد اکسالیک اسید[11] و مقداری ساپونین 12] در آن یافت می‌شود. بارانهای ممتد مقدار ساپونین اسفناج را کاهش می‌دهد. در گیاه تازه، مقدار اسید اکسالیک بیشتر است.
در اسفناج تازه 934/ 0 درصد و در گیاه خشک اسفناج در حدود 2/ 8 درصد اسید اکسالیک وجود دارد و با توجه به اینکه اسفناج تازه در حدود 90 درصد آب دارد، زیاد بودن مقدار اسید اکسالیک در گیاه تازه روشن می‌شود.
در تخم جوانه زده اسفناج و در جوانه‌های آن مقداری آنزیمهای جنتیوبیاز[13] و سلوبیاز[14] و لیکناز[15] یافت می‌شود در اسفناج ماده‌ای به نام اسپیناسین 16] وجود دارد که

معارف گیاهی، ج‌1، ص: 6
ترشحات مربوط به هاضمه را تحریک می‌کند و به علاوه دارای فولیک اسید[17] و اسید فسفوریک و مواد معدنی کلسیم و آهن و فسفر است.

در هریک صد گرم برگ اسفناج خام مواد زیر وجود دارد:

آب 90 گرم پروتئین 3 گرم، چربی 3/ 0 گرم، هیدراتهای کربن 5/ 3 گرم، خاکستر 5/ 1 گرم، کلسیم 93 میلی‌گرم، فسفر 51 میلی‌گرم، آهن 1/ 3 میلی‌گرم، سدیم 71 میلی‌گرم، پتاسیم 470 میلی‌گرم، ویتامین‌A 8100 واحد بین المللی، تیامین 18] 1/. میلی‌گرم، رایبوفلاوین 19] 2/ 0 میلی‌گرم، نیاسین 6/ 0 میلی‌گرم و ویتامین‌C [20] 51 میلی‌گرم. به‌طوری که ملاحظه می‌شود اسفناج از نظر ویتامین‌B ,C ,A ، و مقدار آهن غنی است.
خواص- کاربرد طبق نظر حکمای طب سنتی اسفناج از نظر طبیعت کمی سرد و تر و تا حدی می‌توان گفت که نه سرد است و نه گرم، بلکه معتدل است. برگ آن خنک‌کننده است و برای کاهش تب و ورم ریه و روده کوچک نافع است. تخم آن ملین، خنک‌کننده و برای ورم کبد و یرقان مفید است.

اگر برگ اسفناج با جو پوست‌کنده و به اصطلاح جو سفید و روغن بادام شیرین پخته شود، برای سرفه‌های خشک و تبهای گرم اشخاص گرم‌مزاج مفید است و اما در مورد سردمزاجان توصیه این است که اسفناج پخته با گوشت پرنده چاق و چرب و برنج و ادویه نظیر زنجبیل و هل و دارچین خورده شود.

اسفناج رفع تشنگی می‌نماید و سریع‌الهضم‌تر از سایر سبزی‌هاست و برای درد گلو و ورم ملاز یا ورم لهات (گوشت پاره‌ای که از وسط انتهای کام آویخته است و آن را اوولا[21] نامند) نافع است و آب تخم آن برای درد ناحیه قلب و درد احشا (اعضای داخل شکم) مفید است. عصاره آن با شکر برای یرقان و سنگ مثانه و اشکال در ترشح ادرار و سوزش مجرای ادرار و درد کمر و سوزاندن اخلاط صفراوی مؤثر و نافع است. ضماد پخته آن برای ورمهای گرم و بیماری شاش‌بند که از حرارت باشد و

معارف گیاهی، ج‌1، ص: 7

ضماد آن برای ورمهای حاصل از گزش زنبور و سرباز کردن دمل مفید است. مقدار مصرف عصاره اسفناج 10 گرم است. اسفناج چون دارای اکسالات است برای بیماران مبتلا به ورم مفاصل و سنگ‌های صفراوی مناسب نیست.

در چین و مناطق خاور دور از اسفناج به عنوان بادشکن [روا] و ملین [ایچی مورا] استفاده می‌شود و ماده اسپنیاسین ترشحات مربوط به هاضمه را تحریک می‌کند [کاریون و کیمورا].
غذاهای اسفناج به منزله دارو آش اسفناج که گشنیز تازه در آن ریخته شده باشد برای سردردهایی که حادث از اختلال گوارشی و سوء مزاج باشد مفید است و اگر با آب‌لیمو یا آب سماق یا آب‌غوره ترش شود برای سردردهای ناشی از اختلالات صفراوی خیلی مفید است. اسفناج پخته که در کره گاو یا روغن بادام سرخ شده باشد نیز برای سردردهای حاصله از اختلالات صفراوی خوب است. برای اشخاص مبتلا به سرسامهای صفراوی پس از 3 روز پرهیز غذایی از شروع بیماری خوردن اسفناج که با آب پخته و با روغن بادام شیرین آغشته شده باشد نافع است. همچنین برای بیماران مبتلا به سرسام صفراوی اسفناج پخته با کمی شکر و سرکه و یا آلو و یا تمر هندی که ترش شود، بسیار مفید است.

اگر آش اسفناج با ماش پوست‌گرفته و جو سفید پوست‌گرفته و روغن بادام شیرین و شیره تخم خشخاش پخته شود برای سرسامهای سوداوی بسیار مفید است. در مورد اشخاصی که از بی‌خوابی رنج می‌برند اسفناج را با کدو و برگ کاهو و یک دو برگ خشخاش با گوشت مرغ چاق یا گوشت بزغاله پخته و کمی شیره تخم خشخاش و شیره بادام شیرین یا کره گاو مخلوط کرده میل کنند، برای بی‌خوابی حاصل از خشکی دماغ مفید است.

اگر اسفناج را در آب پخته با روغن بادام شیرین یا کره گاو و گوشت بره پخته بخورند برای مالیخولیا مفید است. اگر مالیخولیا ناشی از گرفتگی‌های کبد باشد اسفناج را به تنهایی و یا با کرفس پخته و بخورند و یا آب اسفناج را گرفته و بیاشامند خیلی مفید است.

اگر اسفناج را با جو سفید و ماش بی‌پوست پخته بخورند برای اوایل ابتلای به ذات الجنب و بیماری‌های سینه و ریه و سرفه نافع است.

اگر اسفناج را با آب پخته با کره گاو یا روغن بادام شیرین سرخ کرده و میل نمایند، غذای بسیار مناسبی برای اشخاص مبتلا به جنون و قطرب (نوعی مالیخولیا که مبتلایان)

معارف گیاهی، ج‌1، ص: 8

(به آن از مردم گریزانند و در گوشه‌ای منزوی می‌نشینند) و مانیای حادث از سودای صفراوی که با حرارت شدید می‌باشد، مفید است.

اسفناج پخته ساده را اگر با روغن بادام شیرین آغشته و میل کنند برای تشنجهای ناشی از یبوست مفید است.

نظری به تحقیقات علمی جدید در مورد خواص درمانی اسفناج اسفناج طبق نظر اغلب دانشمندان یکی
از گیاهانی است که ظرفیت ضد سرطانی آن خیلی بالا و برای پیشگیری ابتلای به سرطان به سلطان گیاهان معروف است. بنابراین اشخاصی که سالها اعتیاد به سیگار و دخانیات داشته‌اند از نظر این خاصیت باید به خوردن اسفناج توجه خاص مبذول دارند. اسفناج که از سبزیهای دارای رنگ سبز تیره است، همراه با هویج در صدر لیست خوراکی‌های ضد سرطان جای دارد و طبق تحقیقات دانشمندان در کاهش نرخ ابتلای به سرطان مؤثر است، بخصوص در پیشگیری سرطان کولون، سرطان رکتوم، سرطان معده، سرطان پروستات و سرطان حنجره و حلق و سرطان مخاط رحم و سرطان گردن و سرطان مری و به‌ویژه سرطان ریه نقش والایی دارد.

مطالعات علمی نشان می‌دهد اشخاصی که در حد بسیار کم و بندرت از سبزیجات به رنگ سبز تیره که دارای مقدار زیادی ماده معروف کاروتنوئید[22] هستند و در این گروه اسفناج در صدر آنها قرار دارد، می‌خورند دو برابر بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلای به سرطان هستند. و درعین‌حال تحقیقات علمی نشان می‌دهد اشخاصی که هر روز یک خوراک اسفناجی می‌خورند حتی معتادین به دخانیات خیلی کمتر از دیگران در معرض این خطر قرار دارند. در هر ده مورد از یازده تحقیق علمی که در مورد سرطان ریه به عمل آمده است حقایق فوق تأیید شده است. از جمله تحقیقاتی که توسط دکتر ریشارد شکل 23] که از نسج‌شناسان دانشگاه تکزاس است، به عمل آمده نشان می‌دهد که خوراکی‌های دارای ماده کاروتن به‌طور مؤثری در نجات معتادان به دخانیات از سرطان دخیل است. دانشمند دیگری از محققان دانشگاه جان هاپکینز[24] در تحقیقات خود نشان می‌دهد اشخاصی که مقدار بتاکاروتن خون آنها زیاد است در مقابل ابتلای به سرطان بسیار مقاوم‌تر از سایرین هستند. در آزمایش دیگری که بتازگی محققان در امریکا انجام داده‌اند، اسفناج را از

معارف گیاهی، ج‌1، ص: 9

نظر مواد شیمیایی موجود در آن تجزیه کرده‌اند، مقدار کاروتنوئید در اسفناج خام 36 میلی‌گرم در هر 100 میلی‌گرم- می‌باشد درحالی‌که در هویج خام در هر 100 گرم دارای 14 میلی‌گرم مواد کاروتنوئید است با این تفاوت که در هویج قسمت عمده بتاکاروتن است. با اینکه ماده بتاکاروتن ماده قطعی مؤثر ضد سرطان است ولی با این حال مواد کاروتنوئید موجود در اسفناج عملا نقش بسیار مؤثری در این ماجرا دارند- به علاوه اسفناج دارای مقدار زیادی کلروفیل 25] است که آن هم از مواد دارای ظرفیت بالای ضد سرطان است.
عده‌ای از دانشمندان دلیل ضد سرطان بودن کلروفیل را به سبب خاصیت آن در متوقف کردن یا به‌هرحال کند کردن موتاسیونهای سلولی می‌دانند که از این طریق از شروع سرطانی شدن سلولها جلوگیری می‌شود. در یک مطالعه علمی که دانشمندان در ایتالیا بعمل آورده‌اند، مشاهده شده است که اسفناج قدرت چشم‌گیری در سد کردن و متوقف نمودن پیشروی یکی از مقتدرترین عوامل سرطانزا به نام نیتروزامین 26] دارد و بین چند خوراک نظیر هویج، گل‌کلم، کاهو، تمشک، عصاره اسفناج خام از همه در امر مقابله با نیتروزامین قدرت بیشتری نشان داده است.

دانشمندان ژاپنی در سال 1969 نتیجه تحقیقاتی را انتشار دادند که در آن آمده است اسفناج در کاهش کلسترول خون در جانوران اثری زیادی نشان داده و در مطالعات دیگری متعاقب آن دریافتند که برگ اسفناج موجب تسریع تبدیل کلسترول به کوپروستانول 27] در بدن می‌شود که بعدا این ماده دفع خواهد شد.
البته توجه شود مصرف اسفناج در رژیم غذایی برای بهره‌گیری از خواص فوق و سایر خواص آن برای هر شخص مستلزم مشاوره با پزشک و کارشناس گیاه درمانی است. زیرا ممکن است برای عده‌ای خوردن اسفناج به علل خاص فیزیولوژیکی معارض با برخی اختلالات جسمی آنها باشد.

یکشنبه 31 مرداد 1395 - 20:40
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
kamal آفلاین




ارسال‌ها : 5
عضویت: 31 /5 /1395

پاسخ : 2 RE کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها
بادنجان در کتب طب سنتی با نامهای «بادنجان»، «مغد»، «وغد» و در کتب فارسی قدیم «پاتنگان» آمده است. به فرانسوی‌Melongine وAubergine وMelongene و به انگلیسی‌Eggplant نامیده می‌شود. گیاهی است از خانواده‌Solanaceae نام علمی آن‌Solanum melongena L . و مترادف آن:Solanum melongena Var esculentum Nees . است.
مشخصات
بادنجان گیاهی است یکساله ساقه آن استوانه‌ای، پوشیده از کرک و پرشاخه.

برگهای آن بیضی، نوک باریک، با کرکهای پنبه‌ای. گلهای آن بنفش، میوه آن اغلب دراز با رنگ بنفش تیره و سیاه. بعضی از ارقام آن زرد یا سفید است.
واریته سیاه آن خوردنی است و سایر واریته‌ها زینتی هستند. تکثیر آن از طریق کاشت بذر آن در خزانه در زیر شاسی در اسفند انجام می‌گیرد. یک ماه بعد نهالهای کوچک را در خزانه دیگری در زیر شاسی با فواصل بیشتری می‌کارند و آن را در اواخر اردیبهشت به مزرعه منتقل می‌کنند. بادنجان بومی هند است و از آن دیار برخاسته و به سایر مناطق رفته است و در حال حاضر در اغلب کشورها کاشته می‌شود.

معارف گیاهی، ج‌1، ص: 11
ترکیبات شیمیایی از نظر ترکیبات شیمیایی در برگ و شاخه‌ها و گل بادنجان الکالوئیدسولانین 28] وجود دارد و همچنین در میوه نارس آن نیز مشخص شده است. ولی در میوه رسیده آن مقدارش خیلی کم است و فقط میوه رسیده بادنجان خوراکی است و با توجه به این که در معده‌های ضعیف حتی وجود مقدار کم الکالوئیدسولانین نیز ممکن است اختلالات مسمومیت ضعیفی ایجاد نماید، لذا در مصرف و خوردن بادنجان باید رعایت احتیاط به عمل آید.
برای این کار بادنجان را قبل از طبخ باید به برشهایی با پوست یا بی‌پوست تقسیم و داخل و خارج آن را نمک پاشید 3- 2 ساعت بگذارند که زردآب و آب سیاهی که محتوی الکالوئید است از آن خارج شود و در خلال این 3- 2 ساعت چند بار آب آن را عوض کنند و آب تازه بریزند تا بکلی سیاه‌آب از آن خارج شود و پس از آن پخته و مصرف کنند.

گزارش دیگری نشان می‌دهد که در میوه بادنجان وجود تری‌گونلین 29] و کولین 30] و پروتئین 31] و کلسیم و فسفر و آهن و ویتامینهای‌A وB وC تأیید شده است.
از نظر مواد معدنی و ویتامینها در هریک صد گرم بادنجان رسیده مواد زیر موجود است (ارقام بالا مربوط به بادنجان خام و ارقام زیر مربوط به بادنجان پخته با آب کم است):

آب 94/ 92 گرم، پروتئین 1؟؟؟؟ 2/ 1 گرم، چربی 2/ 0؟؟؟؟ 2/ 0 گرم، هیدراتهای کربن 2/ 3؟؟؟؟ 7/ 4 گرم، کلسیم 11/ 12 میلی‌گرم، فسفر 21/ 26 میلی‌گرم، آهن 7/ 0؟؟؟؟ 6/ 0 میلی‌گرم، سدیم 1/ 2 میلی‌گرم، پتاسیم 150/ 214 میلی‌گرم، ویتامین‌A 10/ 10 واحد بین المللی، تیامین 5/ 0؟؟؟؟ 5/ 0 میلی‌گرم، رایبوفلاوین 04/ 0؟؟؟؟ 05/ 0 میلی‌گرم، نیاسین 5/ 0؟؟؟؟ 6/ 0 میلی‌گرم، ویتامین‌C 3/ 5 میلی‌گرم.
خواص- کاربرد
ریشه بادنجان و شاخه‌های خشک شده و برگهای آن و گرد دم میوه آن‌همه قابض و بندآورنده خون است و برای معالجه احتلام در شب و خون‌ریزیهای روده‌ای

معارف گیاهی، ج‌1، ص: 12

انواعی از بادنجان سیاه

و سایر انواع خون‌ریزیها مفید است [استوارت .

میوه بادنجان در موارد مسمومیتهای حاصل از خوردن قارچ سمی پادزهر خوبی است و آن را خنثی می‌کند.

گیاه بادنجان بازکننده انسداد و گرفتگی‌های مجاری عروق است [هاو].

در هندوچین از بادنجان به عنوان یک داروی ملین استفاده می‌شود [می‌نات و قابض است. برگها و پوست سیاه میوه ضد اسهال خونی است [پروت و هرریر]. در فیلیپین جوشانده ریشه بادنجان به عنوان محرک و ضد آسم خورده می‌شود. [گررو و کوی زمبینگ .

از نظر طبیعت بادنجان طبق نظر حکمای طب سنتی گرم و خیلی خشک است و از نظر خواص معتقدند که مقوی معده و بازکننده انسداد و گرفتگی‌های مجاری عروق است البته نه آن دسته گرفتگی‌ها که خود بادنجان عامل ایجاد آن است زیرا خود بادنجان در بیماری کبد و طحال ایجاد انسداد می‌کند. اگر با روغن سرخ شود کمی لینت دارد و با سرکه قابض و مدر است و مسکن دردهای گرم می‌باشد. بدبویی زیر

معارف گیاهی، ج‌1، ص: 13

بغل و کنج ران را رفع می‌نماید. خوردن بادنجان به تنهایی ممکن است درد پهلو، زهار، و بواسیر و درد چشم سوداوی ایجاد کند به همین علت معمولا آن را با گوشت و روغن و گاهی با سرکه طبخ و می‌خورند. آب سیاهی که قبل از طبخ در موقع خیسانیدن از بادنجان بریده شده، خارج می‌شود برای رفع و خشک کردن عرق دست و پا مفید است و اگر دست و پا را چند بار با آن آب بشویند عرق بکلی زایل می‌شود.

اگر بادنجان را بسوزانند و خاکستر آن را با سرکه خمیر نمایند و به زگیل بمالند زگیل کنده می‌شود. و اگر بادنجان را زیر آتش بگذارند تا نیم‌پخته شود و سپس آن را بیرون آورده و با فشار آب بگیرند و 75- 50 گرم از آب آن را با 30- 25 گرم شکر قهوه‌ای مخلوط کرده بیاشامند برای تسکین درد استخوان شکسته و ضرب‌خورده مفید و جانشین مومیایی است.
از بادنجان در برخی مناطق افریقا به عنوان ضد تشنج استفاده می‌شود.
موشهای آزمایشگاهی که تحت رژیم داروهای تشنج‌زا قرار داده شده در مواردی که در عین حال در رژیم غذایی آنها عصاره بادنجان نیز وارد شده است خیلی کمتر تشنج داشته‌اند. در بادنجان ترکیبات شیمیایی به نام‌Scopoletin وScoparone وجود دارد که ظاهرا تشنج را متوقف می‌کند به این دلیل بیماری صرع و سایر ناراحتی‌هایی که تشنجزا هستند بادنجان تجویز می‌شود.

یکشنبه 31 مرداد 1395 - 20:42
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
kamal آفلاین




ارسال‌ها : 5
عضویت: 31 /5 /1395

پاسخ : 3 RE کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها
بادنجان بری

گونه دیگری نیز در بلوچستان می‌روید که بادنجان بری نامیده می‌شود، نام علمی آن‌Solanum incanum L . و یاSolanum melongena Var incanum است.
مشخصات گیاه
این گیاه در جنوب شرقی در بلوچستان بخش هودیان درده‌زیق و در جنوب کشور در لار، بندرعباس، جزیره قشم، جزیره خارک، مکران و چاه‌بهار می‌روید.

تخم این گیاه اثر انعقاد شیر دارد. و از غرغره جوشانده گیاه به عنوان دارو برای تسکین درد دندان و التیام زخمهای حلق و برای رفع ناراحتی سینه استفاده می‌شود و در استعمال خارجی جوشانده میوه آن برای رفع ناراحتی‌های جلدی خارش و کورک مفید است میوه‌های نارس این گیاه سمی است.

گیاهی است چندساله پوشیده از تار و خارهای سفت زردرنگ شفاف. برگها تخم‌مرغی پوشیده از تار، گلها ارغوانی روشن میوه تخم‌مرغی، زردرنگ که در آن دانه‌های کوچکی به قطر 2 میلی‌متر قرار دارد.

معارف گیاهی، ج‌1، ص: 16

بامیه در کتب طب سنتی فارسی، بامیه می‌نویسند به فرانسوی‌Gimbo وGombaud وKetmie comestible و به انگلیسی‌Okra وGumbo گفته می‌شود. گیاهی است از خانواده پنیرک‌Malvaceae نام علمی آن‌Abelmoschus esculentus Moench . و مترادف آن‌Hibiscus esculentus L . است.

مشخصات
بامیه گیاهی است از خویشان نزدیک پنبه و کنف. ظاهرا موطن اصلی آن افریقا و یا مناطق گرم آسیا است، ولی به‌هرحال به سایر مناطق دنیا رفته و در حال حاضر در اغلب کشورها و مناطق معتدله و حتی سرد کاشته می‌شود. بامیه اصولا یک گیاه گرمسیری است و در شرایط مناسب اقلیم گرم، گیاه چند ساله است، ولی در مناطق معتدل و سرد که کاشته شود چون تحمل سرمای زمستان را ندارد به صورت گیاه یکساله درمی‌آید.

بامیه گیاهی است بلند برگهای آن دارای بریدگی و چاک‌دار که برگ را به چند قسمت تقسیم می‌کند و هر قسمت از برگ نوک‌تیز است، شبیه برگ پنبه، گلهای آن درشت شبیه گلهای خانواده پنیرک به رنگ زرد یا سفید، کبسول میوه دراز نوک‌تیز سبزرنگ و لعاب‌دار. دانه‌های آن بی‌بو.


معارف گیاهی، ج‌1، ص: 17

معمولا میوه‌های نارس و سبز بامیه چیده شده و مصرف می‌شود هم از نظر غذایی و هم برای مصارف دارویی. تکثیر بامیه از طریق کاشت بذر آن صورت می‌گیرد که در نواحی معتدل ایران بین اواخر فروردین تا خرداد کاشته می‌شود.

معمولا بذر را یک شبانه‌روز خیس می‌کنند و به این ترتیب سبز شدن آن تسریع می‌شود فاصله بین خطوط کاشت را در حدود یک متر می‌گیرند و پس از اینکه گیاه سبز شد تنک کرده و فاصله بین بوته‌های بامیه روی خط را حدود 40- 30 سانتی‌متر می‌گذارند. بذر باید در عمق 2- 1 سانتی‌متر بسته به نوع خاک زیر خاک کاشته شود.

ترکیبات شیمیایی از نظر ترکیبات شیمیایی غلاف یا میوه بامیه منبع غنی از لعاب وPectin است و از نظر آهن و کلسیم نیز قابل توجه است در غلاف میوه تازه سبز بامیه در حدود 520 واحد بین المللی ویتامین‌A می‌باشد و به علاوه دارای تیامین، رایبوفلاوین، نیاسین و سرانجام ویتامین‌C یا اسکوربیک اسید است.

در هندوستان بررسی‌های شیمیایی در مورد استعمال لعاب میوه نارس بامیه به عنوان جانشین پلاسما انجام گرفته است و این بررسی‌ها در مورد حیوانات شده و از لعاب میوه بامیه که به طریق آزمایشگاهی تهیه می‌شود برای افزایش حجم خون حیوان استفاده شده و نتایج رضایت‌بخشی داده است. برای تسریع در این جانشینی مقداری کم از خون حیوان به محلول تهیه شده اضافه شده و نتیجه سریع‌تر و بهتر گرفته شده است. در این محلول که از لعاب میوه نارس بامیه برای جانشینی پلاسما تهیه می‌شود مواد دی- گالاگتوز[43]، ال- رامنوز[44] و دی- گالاکتو- رونیک اسید[45] [ولث اف اندیا] وجود دارد.

تمام گیاه بامیه معطر است و عطری شبیه عطر میخک از آن متصاعد می‌شود و برگ و ساقه‌های بامیه دارای‌Iodine است. دانه‌های رسیده آن در حدود 22- 16 درصد روغن دارد که خوراکی است. در گلهای آن دو نوع فلاونول پیگمان 46] به نام گوسی‌پتین 47] و کوورستین 48] وجود دارد.


معارف گیاهی، ج‌1، ص: 18

در هریک صد گرم بامیه خام نارس مواد زیر موجود است:

آب 9/ 88 گرم، پروتئین 4/ 2 گرم، مواد قندی و سایر هیدراتهای کربن 6/ 7 گرم، خاکستر 8/ 0 گرم، کلسیم 92 میلی‌گرم، فسفر 51 میلی‌گرم، آهن 6/ 0 میلی‌گرم، سدیم 3 میلی‌گرم، پتاسیم 249 میلی‌گرم، تیامین 17/ 0 میلی‌گرم، رایبوفلاوین 21/ 0 میلی‌گرم، نیاسین 1 میلی‌گرم، ویتامین‌C 31 میلی‌گرم، ویتامین‌A 520 واحد بین المللی.


خواص- کاربرد

بامیه نارس پخته به عنوان سبزی لذیذ و مقوی است. جوشانده میوه نارس بامیه مقوی و نرم‌کننده و لطیف‌کننده پوست و مدر است. در ناراحتی‌های نزله‌ای که منجر به التهاب یک غشای مخاطی همراه ترشح است و همچنین در موارد سوزش مجرای ادرار در موقع ادرار کردن و احساس درد در موقع ادرار و بالاخره در موارد سوزاک مفید است. لعاب حاصل از میوه و تخم آن نیز نرم‌کننده است و برای سوزاک مفید است. از برگهای آن به عنوان ضماد نرم‌کننده استفاده می‌شود. تخم بامیه معرق است و محرک قلبی و ضد اسپاسم است.
در چین از گل و تخم و ریشه و میوه آن به عنوان دارو استفاده می‌شود و نرم کننده و مدر است و برای تسهیل زایمانهای مشکل تجویز می‌شود.

در استعمال خارجی ضماد آن روی انواع زخمها گذارده می‌شود و التیام‌دهنده است. از جوشانده میوه آن برای معالجه سوزاک و سوزش مجرای ادرار استفاده می‌شود و از جوشانده ریشه آن برای معالجه سیفیلیس استفاده می‌شود. در هندوچین از ریشه بامیه مانند جانشین خطمی استفاده می‌شود. میوه سبز تازه بامیه منبع غنی ویتامین‌B است. شربتی از جوشاندن آن در فیلیپین تهیه می‌شود و برای زخم گلو و گرفتگی صدا بسیار مفید است.

بامیه از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی سرد و تر و تری آن از سایر بقول بیشتر است، از نظر خواص بامیه برای مزاجهای گرم خوب است. میوه نارس آن را با گوشت پخته می‌خورند و در هندوستان معتقدند که مقوی باه است. در صورتی که اشخاص سردمزاج بخواهند بامیه بخورند برای اینکه سردی آن ضرر نرساند و عوارضی ایجاد نکند باید با ادویه گرم میل کنند.

یکشنبه 31 مرداد 1395 - 20:44
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر
kamal آفلاین




ارسال‌ها : 5
عضویت: 31 /5 /1395

پاسخ : 4 RE کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها
پونه
به فارسی پونه و پودنه و در کتب طب سنتی و به عربی فودنج و فوتنج و حبق و فلیحا نامبرده می‌شود. به فرانسوی‌Pouliot وMenthe Pouliot و به انگلیسی‌European Penny royal وPudding Grass گفته می‌شود. گیاهی است از خانواده نعناLabiatae نام علمی آن‌Mentha Puleguim L .
و مترادفهای آن‌Mentha exigua وPulegium Vulgaris Mill . از طرف گیاه‌شناسان مختلف نامگذاری شده است.
مشخصات
پونه گیاهی است علفی چندساله ساقه آن استوانه‌ای، بلندی آن در حدود 5/ 0 متر برگهای آن تقریبا بدون دمبرگ، سبز، تیره، بیضی‌شکل، نوک‌تیز، با دندانه و در اثر فشردن بوی قوی اسانس پونه از آن استشمام می‌شود. در پایه‌هایی از گیاه که در آب می‌رویند این بو خیلی کم و در مواردی وجود ندارد. گلهای آن به رنگ صورتی یا بنفش به صورت گروهی از گلهای کوچک در بغل برگ و ساقه در تابستان ظاهر می‌شود.

پونه در نقاط و دشتهای مرطوب و در کنار نهرها و یا داخل جوی‌ها و چشمه‌ها و کنار باطلاقها می‌روید. در اروپا، افریقای شمالی، حبشه و مناطق مختلفه آسیا به‌طور وحشی می‌روید. در ایران در مناطق شمالی ایران در مازندران و گیلان در اطراف
معارف گیاهی، ج‌1، ص: 20

رشت و در ماسه‌زارهای غازیان و نقاط مرطوب لاهیجان به‌طور خودرو دیده می‌شود.

در مازندران نوعی از آنکه پونه آبی است با نام محلی سرسم خوانده می‌شود.
ترکیبات شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمیایی در گیاه وجود اسانس روغنی فرار یا روغن مانتول 49] گزارش شده است که مقدار آن در حدود 9/ 0- 8/ 0 درصد می‌باشد. (در نمونه‌هایی که در کشمیر روییده است). اسانس روغنی فرار پونه شامل 80 درصد ماده پولگون 50] است. از اسانس روغنی پونه در اثر احیای ماده دی- پولگون و نوعی مانتول به نام راسمیک مانتول 51] می‌گیرند. به علاوه در اعضای این گیاه مقداری تانن، مواد رزینی و قند نیز وجود دارد]S .C .I .M .P[ .

خواص- کاربرد

پونه از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی گرم و خشک است. خواص آن بسیار لطیف‌کننده است برای پاک کردن اخلاط سینه و کنترل سیاه‌سرفه و رفع سوزش خراش سینه و برای جلوگیری از سکسکه و آشفتگی و دل‌به‌هم‌خوردگی نافع است.

بادشکن است و ضد نفخ و برای استسقا و یرقان و خارج کردن مشیمه و ازدیاد ترشح عرق مفید است. مدر است و قاعده‌آور. به عنوان تریاق و ضد سم جانوران گزنده سمی بسیار نافع است.

اگر شیاف آن در مهبل استعمال شود برای تسهیل اخراج جنین و مشیمه مؤثر است. مالیدن دم‌کرده آن برای رفع خارش و دفع گازهای رحم و رفع سستی رحم مفید است. مالیدن سوخته گیاه برای تقویت لثه‌های دندان نافع است. استشمام بوی آن برای رفع غشی مفید است.
پونه مضر روده‌ها است و از این نظر باید با کتیرا خورده شود. مقدار خوراک پونه تا 8 گرم. نوع مصرف معمولا شاخه‌های گلدار و برگ آن را به صورت دم‌کرده و سایر انواع دارویی مانند نعنا تهیه و خورده می‌شود.

به گیاهان دیگری از خانواده نعنا نیز پونه گفته می‌شود که چند نوع معروف آنها را در اینجا ذکر می‌کنیم.

1.Calamintha acinos Clairv به فارسی زیباپونه و به فرانسوی‌Calament Acinos و به
معارف گیاهی، ج‌1، ص: 21

انگلیسی‌Wild basil گفته می‌شود. گیاهی است یکساله یا دوساله که در اواخر بهار کاشته می‌شود. برگها پوشیده از کرک، باریکی آن کمتر از 8 میلی‌متر. نیمه بالای برگ دندانه‌دار، گلها 4- 2 تایی به رنگ ارغوانی یا سفید، بلندی گیاه 40- 10 سانتی‌متر است. این گیاه در قزوین در کوههای الموت به‌طور خودرو دیده می‌شود.

2.Calamintha officinalis Moench . مترادف آن‌Melissa calamintha L . است به فارسی زیبا پونه طبی و به عربی قلمنت معروف است. در کتب طب سنتی با نام قلمنت آمده است، به فرانسوی‌Calament officinal و به انگلیسی‌Mountain calamint وCat -mint گفته می‌شود گیاهی است دوساله در مناطق جنگلی می‌روید. در ایران در شمال ایران در اطراف رشت در بندر گز، گرگان و مازندران انتشار دارد.

از نظر خواص کم‌وبیش شبیه پونه می‌باشد و خواص پونه کوهی تحت نام «فودنج جبلی» به‌طور مشروح در این کتاب آمده است.

توضیح: در امریکا به گیاه دیگری از همین خانواده به نام علمی‌Nepeta cataria نیزCat -mint گفته می‌شود.

یکشنبه 31 مرداد 1395 - 20:46
نقل قول این ارسال در پاسخ گزارش این ارسال به یک مدیر



برای ارسال پاسخ ابتدا باید لوگین یا ثبت نام کنید.


پرش به انجمن :


تماس با ما | کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها | بازگشت به بالا | پیوند سایتی RSS